Laat AI meten en houd zelf het oordeel

In mijn coachingtool zit een AI-assistent. Het belangrijkste ontwerpbesluit is niet wat hij kan, maar wat hij níét mag: oordelen. AI die meet maakt de begeleider sterker in bewijs. AI die oordeelt maakt hem overbodig. Het verschil zit in één ontwerpkeuze.

In mijn coachingtool zit sinds kort een AI-assistent. En het eerste wat ik heb gebouwd is niet wat hij kan, maar wat hij níét mag.

Wat de AI mag

Cijfers verzamelen en vastleggen. Elke maand de metingen doen: de teller uit het codebase-rapport, de stand van een proces, het aantal gevoerde gesprekken. Bij elk getal een verplichte notitie waar het vandaan komt, en alles wat hij doet in een logboek dat mijn opdrachtgever kan inzien.

Saai werk, foutgevoelig werk, werk dat mensen uitstellen. Perfect AI-werk. Sinds de assistent het doet, is de meetdiscipline beter dan toen ik het zelf moest onthouden en elke waarde heeft een herkomst.

Wat de AI niet mag

Oordelen. De score op een groeigebied, de conclusie of iets goed gaat, het advies wat prioriteit verdient: dat blijft mensenwerk. Het verst wat de assistent komt is een voorstel doen en ik keur het goed of af. Elke keer weer.

Dat is geen technische beperking. De AI zou prima een score kunnen uitrekenen. Het is een ontwerpkeuze, en wat mij betreft de belangrijkste van het hele instrument.

Waarom zo strikt

Omdat het oordeel het product is. Als een algoritme de score bepaalt, kun je de coach wegautomatiseren, maar dan koopt de klant een dashboard in plaats van begeleiding. De waarde van een score zit niet in het getal, maar in het gesprek van de mens die hem kan uitleggen: waarom een 4 en geen 5, wat er moet gebeuren voor de volgende trede.

En er is een tweede reden: er hangt geld aan die scores. Verlengingen, budgetten, soms iemands positie. Wie beoordeeld wordt, verdient een mens die uitlegbaar oordeelt en aanspreekbaar is op dat oordeel. "Het model zei het" is geen verantwoording.

Eén ontwerpkeuze, twee uitkomsten

AI die meet, maakt de begeleider goedkoper in uren en sterker in bewijs. AI die oordeelt, maakt de begeleider overbodig en het oordeel onnavolgbaar.

Hetzelfde model, dezelfde techniek, één grens anders getrokken. Voor iedereen die nu AI in zijn vak aan het inbouwen is (en dat zijn we zo'n beetje allemaal), is dat denk ik de vraag die er toe doet. Niet "wat kan AI overnemen?", maar "waar zit mijn oordeel, en hoe houd ik dat aantoonbaar bij mij?"