Een 6 zegt niks: meet groei op een ladder

Een rapportcijfer zonder definitie is een gevoel met een decimaal. Waarom een groeiladder met vier treden (reactief, basaal, structureel en leidend), betere gesprekken oplevert dan een 6,5. Een cijfer sluit gesprekken af; een ladder opent ze.

In mijn begeleidingstraject trapte ik meteen in de klassieke valkuil: scores geven met rapportcijfers.

"Waar staat dit onderdeel?" — "Een 6." Volgende keer: "een 6,5". Vooruitgang! Maar wat betékent dat? Niemand die het weet. Een rapportcijfer zonder definitie is een gevoel met een decimaal. Cijfers voelen precies, maar er zit geen afspraak onder.

Vier treden die iets betekenen

Wat wél werkt is een ladder waarvan elke trede een definitie heeft:

Reactief. Je lost problemen op als ze pijn doen. Er gebeurt van alles, maar niets is voorspelbaar.

Basaal. Het gebeurt, maar niet structureel. Er is aandacht voor, met goede wil en losse acties.

Structureel. Het zit in het proces. Het wordt gemeten, is herhaalbaar en voorspelbaar.

Leidend. Het is een stuurmiddel op directieniveau. Niet iets wat je bijhoudt, maar iets waarop je beslist.

Zelfde schaal als een cijfer, andere vraag. Niet "welk cijfer geef je dit" maar "op welke trede staan we". Dat gesprek kan iedereen voeren, van coachee tot directie. Er valt niets te marchanderen met een halve punt, je moet aanwijzen wat er feitelijk waar is.

Waar het verschil zichtbaar wordt

Het mooiste moment tot nu toe in mijn traject: mijn coachee en ik scoorden onafhankelijk van elkaar dezelfde onderdelen. Op de meeste zaten we gelijk. Op twee zaten we flink uit elkaar.

Precies dáár zat het beste gesprek van het hele traject. Niet omdat iemand fout zat, maar omdat het verschil iets blootlegde: wat ik vanaf de buitenkant als "structureel" zag, voelde van binnen nog als los zand. Dat gesprek voer je nooit over een 6 versus een 6,5 — dan onderhandel je over decimalen en ben je het snel oneens zonder te weten waarover.

Een cijfer sluit gesprekken af. Een ladder opent ze.

Voor wie zelf scoort

Werk je als begeleider, adviseur of coach met scores? De test is simpel: kan je coachee zonder jou uitleggen wat een trede betekent? Zo nee, dan meet je gevoel. Dat is niet erg als je het weet. Het wordt pas een probleem als er beslissingen en budgetten aan die scores hangen.